browser icon
You are using an insecure version of your web browser. Please update your browser!
Using an outdated browser makes your computer unsafe. For a safer, faster, more enjoyable user experience, please update your browser today or try a newer browser.
U bent hier: Hunting.be > Jacht > Jacht Technieken > Valkerij

Valkerij

Hound Coursing a Stag

De discussie of Jagen dan wel of niet de oudste sport is willen we hier niet starten. Jagen was eerst levensnoodzakelijk werd dan een bezigheid voor de edelen en is nu een sport en passie voor velen.

Wat de oudste jachtmethode is, is wel bekend. Niet Valkenjacht of Valkerij, maar Coursing, de jacht met honden, valt deze eer te beurt. Evenwel op het Europees Continent is jacht met honden op levende dieren verboden.

En dus valt de eer van de de oudste, nog beoefende, jacht te beurt aan de Valkerij. Waar onder Valkerij verstaan wordt: de jacht met een getrainde roofvogel.

De Valkerij gebeurt meestal met een Valk of een Havik. De “sport” bestaat vooral uit de samenwerking, na jarenlange training, tussen mens en dier. Vooral omdat de meeste Roofvogels eenzaten zijn is deze training niet te onderschatten. Enkel de Harrishawk die in de vrije natuur ook in groep jaagt (zoals de voorouders van de hond) is wat makkelijker te trainen voor de jacht.

De roofvogel blijft afgaan op zijn eerste instinct, jagen voor voedsel. En enkel omdat de valkenier hem hierbij helpt en omdat de roofvogel de valkenier associeert met voedsel is er een succesvolle samenwerking. De werklust komt voornamelijk uit de drang voor eten. Door de sturing van de eetlust kan de Valkenier een succesvolle Jachtdag voorbereiden en realiseren.

Deze drang naar eten is ook de enige drijfveer om de training tussen vogel en mens te realiseren. Van nature uit is de roofvogel schuw. En enkel door telkens voedsel te associëren met de aanwezigheid van de valkenier resulteert uiteindelijk in een zeker vertrouwen. De handschoen, nodig om te beschermen tegen de klauwen, speel t hier ook een rol als “houvast” voor de vogel.

Dan volgt de training. Eerst om terug te komen naar de Valkenier, dan om te jagen. Dit laatste gebeurt instinctmatig, maar het apporteren moet zeker geleerd worden. Een paar jaar training, afhankelijk van de Roofvogel soort is een minimum.

Sinds 2010 is de Valkerij opgenomen in de UNESCO lijst van het levend cultureel Erfgoed.

 

De roofvogels

Uit de paar honderd soorten roofvogels zijn er sinds de bijna 3.000 jaren Valkerij slechts een paar geschikt bevonden voor de jacht.

Sommige soorten zijn te klein, anderen niet geschikt om te trainen nog anderen jagen enkel ‘s nachts (de uilen). De spektakel waarde van een interessante roofjacht vinden we slechts bij enkele soorten

Technisch wordt volgende indeling gemaakt:

  • Longwings: valken
  • Broadwings: arenden, buizerds
  • Shortwings: haviken, harris;

Slechtvalk

De valken

De basis vogel van de Valkerij (vandaar ook de naam).

Enkele uitschieters in deze groep zijn zeker Giervalk (in de middel-eeuwen vooral gewaardeerd als grootste valk) en het Smelleken (de kleinste valkensoort, vooral gebruikt door de edeldames) en de Slechtvalk (de snelste roofvogel met duikvluchten tot 350 km/uur). De Slechtvalk dankt zijn naam aan het feit dat hij zich bij het jagen met een duizelingwekkende snelheid op zijn prooi stort. Die is dan meestal op slag dood en werd dus afgemaakt ofwel “geslecht/geslacht”.

 

Woestijnbuizerd – Harris hawk

De haviken

Onder de haviken worden de Haviken (Accipiters) en de buizerds (Buteos) gerekend.

Voor de lage vlucht wordt de havik door velen als ideale jachtvogel gezien, omdat hij enorm snel is, en een ongekend doorzettingsvermogen heeft. Vanwege zijn bouw, is het de ideale vogel om door dichte begroeiing te vliegen. Doordat de havik vroeger altijd wel iets op tafel bracht, kreeg deze al snel de bijnaam “de koksvogel”.

Buizerds werden in de Middeleeuwen minder gebruikt, wegens minder behendig en minder snel. De Buizerd is ook eerder een aaseter.

De Valkerij heeft via Import,vooral vanuit Noord-America, nu een breder keuze. Belangrijkste soorten zijn de Roodstaartbuizerd die vooral wegens zijn lage nood aan zorg een goede starter voor de beginnende Valkenier. Verder is er ook nog de Koningsbuizerd, meer karakter en dus moeilijker om mee te werken. De gemakkelijkste is de Woestijnbuizerd. Gezien hij van nature uit in groep jaagt, verdraagt hij gemakkelijk de mens aan zijn zijde tijdens de jacht.

Steenarend

Arenden

Als grootste Roofvogel kwam het de Koning of Keizer, als hoogste in stand, om met de Arend te jagen. Niet hijzelf maar een onderdaan, met een sterke arm, trainde en droeg de vogel.

Niet de gemakkelijkste vogel voor de Jacht wegens zijn humeurigheid en ook zijn natuurlijke mogelijkheid om langere tijd te vasten (en dus geen zin of noodzaak voor te jagen).

Nu nog wordt deze gebruikt in oosterse landen voor de jacht op de Vos of zelfs de Wolf.

 

 

Sneeuwuil

Uilen

Uilen zijn niet de Jachtvogels bij uitstek. Zeer moeilijk te trainen en ze jagen liefst bij nacht (en dan zien wij niet zo goed).

De uil heeft nochtans zijn rol gespeeld in de vroegere Valkerij. Een uil wordt duidelijk aanzien als een concurrent door andere roofvogels. De valkeniers gebruikten uilen om in het wild levende Valken en Haviken te lokken en te vangen.

Valkeniersuitrusting

De Valkenier beschikt over nogal wat hulpmiddelen tijdens de training en de jacht.

De belangrijkste zijn:

Valkerij Schoenen

 Schoenen

Om de vogel vast te maken en te hanteren heeft hij lederen riempjes vastgemaakt aan de poten. Dit zijn de Valkenschoenen.

Bellen

Vroeger werden belletjes gebruikt om aan de Valkenier info te bezorgen waar de Roofvogel zich bevond. Het geluid en het speciale gerinkel gaf aan waar en wanneer er eventueel een prooi geslagen was.

Nu wordt gewerkt met zenders (vastgemaakt op de rug) om de vogels en de geslagen prooi te lokaliseren.

 

Valkerij Huif

Huif

Wanneer de Roofvogel vertrouwd is met zijn Valkenier en zijn ogen zijn afgedekt wordt hij zeer kalm.

Vooral valken, eerder dan buizerds, worden rustiger met een huif. Vroeger werd de gehuifde vogel dan ook, als onderdeel van de uitrusting van de edelman of vrouw overal meegenomen.

 

Valkerij Handschoen

Handschoen

Om zich te beschermen tegen de klauwen draagt de Valkenier een handschoen. De lengte hangt af van de vogel: enkel de hand voor een Smelleken, tot de pols voor een Valk en bijna de volledige arm voor een Steenarend. De Handschoen en de vogel wordt links gedragen, daardoor is de rechterhand vrij voor de andere Jachttaken.

De loer

De loer is bij ons gekend van de uitdrukking “iemand een loer draaien”. Dit komt uit de valkerij waar de loer gebruikt wordt om de vogel beet te nemen en hem telkens opnieuw te laten trainen door aan te vallen naar een kunstmatige prooi.

De loer heeft het uitzicht van een prooi (vogel of konijn) en wordt rondgedraaid of over de grond getrokken, om de vlucht van een prooi na te bootsen.

Verdere info

Verdere info te vinden op een aantal gespecialiseerde sites:

Tenslotte hieronder een video van een Harrishawk gefilmd vanaf een Paraglider.

En, zeer impressionant, een Golden Eagle op wolvenjacht